lekarze rodzinni radom, poz radom, onkolog radom, nefrolog radom, dietetyk radom

Przewlekła choroba nerek.
             Nerki są parzystym narządem położonym w obu okolicach lędźwiowych kręgosłupa. Fizjologicznie prawa nerka jest położona 1-2 cm niżej i jest mniejsza niż lewa. Nerka zdrowego dorosłego człowieka ma 12 cm długości i 6 cm szerokości, waży od 115-170 g, przypomina wyglądem dużą fasolę z wnęką. Podstawową jednostką funkcjonalną nerki jest nefron. Każda zdrowa nerka zawiera około 1 miliona nefronów. Jeden nefron składa się z kłębuszka nerkowego, będącego połączoną siecią naczyń krwionośnych, oraz z kanalików.

        Nerki pozwalają na zachowanie równowagi składu płynów ustrojowych w organiźmie - pełnią rolę filtra. Kłębuszek nerkowy jest odpowiedzialny za przesączanie kłębuszkowe tzw. GFR (glomerular filtration rate). Dzięki kanalikom nerkowym, pełniących funkcję wchłaniania niezbędnych organizmowi składników, objętość moczu wynosi ok 1,5 l/dobę.

            Przewlekła choroba nerek jest zespołem objawów, które rozwijają się w następstwie zmniejszenia liczby sprawnych nefronów. Kryterium rozpoznania tej choroby stanowi czynnościowe lub strukturalne uszkodzenie nerek trwające ponad 3 miesiące. Występują wtedy: zwiększone wydalanie albumin w moczu > 30 mg/24 h, zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi powyżej 1,2 mg/dl , zmiany w badaniu moczu , zmiany w badaniu USG oraz kryterium eGFR < 60 ml/min/1,73 m2 . Wystarcza to do rozpoznania przewlekłej choroby nerek, która stała się jedną z chorób cywilizacyjnych, choć jest mniej znana niż choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy otyłość. Szacuje się, że na całym świecie na przewlekłą chorobę nerek choruje średnio 600 milionów osób, w tym w Polsce ponad 4 miliony i liczba ta ciągle rośnie. Wobec powyższego bardzo ważne staje się zasygnalizowanie tego problemu zarówno wśród pacjentów jak i lekarzy. Wykrywanie grup ryzyka, hamowanie progresji choroby i odpowiednie wczesne kierowanie pod opiekę nefrologa pozwala na opóźnienie wystąpienia schyłkowych stadiów choroby.
           Znaczna część chorób nerek bądź chorób ogólnoustrojowych prowadzących do stopniowego uszkodzenia nerek przebiega w sposób bezobjawowy. W takich przypadkach chory zazwyczaj nie odczuwa bólu nerek, czy dolegliwości w okolicach lędźwiowych, a zgłasza się do lekarza dopiero z powodu objawów wskazujących na znaczne upośledzenie czynności nerek. Objawami tymi są: narastające osłabienie, brak tolerancji wysiłku, brak apetytu, nudności, wymioty, łącznie z objawami zagrażającymi życiu jak zaburzenia rytmu serca. Ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych znacznie rośnie gdy zmniejsza się filtracja kłębuszkowa, dlatego tak istotne jest wychwycenie chorych narażonych na rozwój przewlekłej choroby nerek i powikłań z nią związanych.
Wśród najczęstszych schorzeń prowadzących do rozwoju niewydolności nerek należą: pierwotne choroby nerek w tym kłębuszkowe zapalenia nerek, ale także cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby układowe i autoimmunologiczne, przebycie ostrego uszkodzenia nerek, zakażenia układu moczowego, leki nefrotoksyczne np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, kamica układu moczowego, choroby nowotworowe. Ocena eGFR pozwala na ścisłą kontrolę progresji niewydolności nerek i wdrożenie odpowiedniej, indywidualnej dla każdego pacjenta opieki nefrologicznej, której celem jest zahamowanie postępu choroby, a w jej końcowych stadiach przygotowanie pacjenta do leczenia nerkozastępczego jakim jest: hemodializa, dializa otrzewnowa lub przeszczepienie nerek.
         Zapobieganie przewlekłej chorobie nerek polega przede wszystkim na przestrzeganiu zachowań prozdrowotnych jak: zaprzestanie palenia tytoniu, zwalczanie otyłości, odpowiednio dobrany wysiłek fizyczny, dieta z ograniczeniem cukrów prostych i białek zwierzęcych, bogata w warzywa i owoce z ograniczeniem soli kuchennej; w razie stwierdzonej cukrzycy lub nadciśnienia tętniczego, systematyczna kontrola glikemii i ciśnienia tętniczego oraz właściwe leczenie. Ważne jest także zapobieganie zakażeniom układu moczowego i eliminacja przeszkód w odpływie moczu (systematyczne badania ginekologiczne u kobiet oraz kontrola gruczołu krokowego u mężczyzn).
         Jedną z przyczyn chorób nerek są kłębuszkowe zapalenia nerek. Chory ma wówczas wdrażane indywidualne leczenie immunosupresyjne, wpływające na własną odporność i hamujące procesy destrukcji nerek. W przebiegu długotrwałej cukrzycy rozwija się cukrzycowa choroba nerek. Podstawą jej leczenia jest zmniejszenie białkomoczu, głównie za pomocą grupy leków obniżających ciśnienie tętnicze krwi, szeroko stosowanych w kardiologii. Ponadto ważne jest optymalne wyrównanie poziomów glikemii, ciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych.
Pacjenci w zaawansowanych stadiach przewlekłej choroby nerek wymagają regularnej kontroli morfologii krwi i gospodarki żelazowej, stężeń sodu, potasu, wapnia, fosforu oraz gazometrii krwi. Warto również wykonać szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i monitorować miano przeciwciał anty HBs. Trzeba też zwracać uwagę na zawartość potasu i fosforu w diecie, bo w miarę pogarszania się funkcji nerek obserwowana jest tendencja do ich kumulacji. Korzystne działanie w indywidualnych przypadkach ma ograniczenie podaży białka w diecie. Nefrolog Radom.
             Dializoterapia jest zaawansowanym leczeniem u pacjentów w 5 stadium przewlekłej choroby nerek. Jedna z metod zwana hemodializą polega na oczyszczaniu krwi z toksyn za pomocą specjalnego urządzenia. Inną jest dializa otrzewnowa, gdzie jako filtra używa się otrzewnej chorego, wyściełającej wnętrze jamy brzusznej. Przeszczepienie nerki od dawcy zmarłego bądź żywego jest najlepszą metodą, jednak wymaga wykonania szeregu badań i indywidualnego przygotowania pacjenta.
            Rola nefrologa polega na diagnostyce przyczyny niewydolności nerek oraz spowalnianiu procesu chorobowego obejmującego nerki, co w konsekwencji chroni je przed zupełną utratą funkcji i opóźnia wdrożenie leczenia nerkozastępczego.
Nerki pełnią wiele ważnych zadań w organizmie człowieka. Wraz ze wzrostem stadium przewlekłej choroby nerek pojawia się wiele powikłań. Warto dbać o nerki by ich uniknąć.

dr n. med. Karolina Furman-Kuklińska

Polityka cookies